Әхмәтзәки Вәлидигә арналған китап күргәҙмәһе – Силәбелә | Национальная библиотека им. Ахмет-Заки Валиди Республики Башкортостан

     Башҡортостандың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһына 1992 йылдың 27 апрелендә БАССР Министрҙар Советының 110–сы һанлы ҡарарына ярашлы Милли китапхана статусын яулағайны. Шул уҡ йылдың 23 июлендә уға Әхмәтзәки Вәлиди исеме бирелде.
     Һикһәненсе йылдар аҙағында уҡ репрессияланған авторҙарҙың ҡулланылыштан алынған китаптарын халыҡҡа ҡайтарыу мәсьәләһен ҡуҙғаттыҡ һәм, махсус китаптар һаҡлау бүлеген (спецхранды) бөтөрөп, унда һирәк осраусы һәм ҡулъяҙмалар бүлеге астыҡ. Мәскәү, Ленинград китапханаларынан башҡорттарға һәм Башҡортостанға арналған китаптарҙың күсермәләрен ҡайтарыу сараһын күрҙек. Артабанғы аҙымыбыҙ Әхмәтзәки Вәлиди исеме менән бәйле булыуы бер ҙә ғәжәп түгел. Берҙән, ул Башҡортостан автономияһын һәм Рәсәй федерализмын төҙөүсе булһа, икенсенән төрки халыҡтарын, шул иҫәптән башҡорттарҙы боронғонан башлап өйрәнеүсе донъяуи кимәлдәге ғалим. Унан китапхана уның исемен алыуы ла беҙгә артабанғы эшебеҙгә этәреш яһаны.
     1994 йылда хөкүмәтебеҙ миңә һәм китапхананың элекке директоры урынбаҫары Сажидә Рәшит ҡыҙы Бишева менән, Төрки халыҡтары конгресына бер төркөм ғалимдарыбыҙға эйәреп, Төркиәнең Милли китапханаһына 14 көнгә командировка ойошторҙо. Шул ваҡытта үҙ–ара китаптар алмашыуға нигеҙ һалынды тиһәк тә була.
     Унан һуңғы аҙымыбыҙ ғалимдарға Вәлидиҙең хеҙмәттәрен, уның тураһындағы мәғлүмәттәрҙе теүәлләргә ярҙам итеү ине. Мәҫәлән, Р.М. Болғаҡовтың “Материалы к библиографии Ахмет–Заки Валиди Тогана (Өфө, 1995) тигән китапта беҙҙең ошо эшебеҙ рәхмәт һ-ҙҙәре менән иҫкә алынды.
     Сикләү, тыйыуҙарға ҡарамай, Әхмәтзәки Вәлидиҙең 14 хеҙмәте китапхана фондында һаҡланып килде. Артабан Мәскәү (РГБ), Санкт–Петербург (РНБ) һәм Төркиәнән 50 хеҙмәте ҡайтарылды. Әхмәтзәки Вәлиди китаптары коллекцияһы даими тулылана бара. “Халыҡ–ара “Тюрксой” ойошмаһы аҡсаһына нәшер ителгән “Башҡорттар тарихы” китабын 2004 йылда алдырҙыҡ. 2008–2009 йылдарҙа Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың ҡыҙы Иҫәнбикә ханым бүләк иткән 1100 дана китап һәм мәҡәләләренең айырым төпләнгән даналары иҫәбенә фондыбыҙ тағы ла байыны. Шулай итеп китапхана фондында бөгөн 200–ҙән ашыу Әхмәтзәки Вәлиди хеҙмәттәре һаҡлана.
     Быйылғы Республикаға һәм Әхмәтзәки Вәлидиҙең тыуыуына 120 йыл тулыу айҡанлы Башҡортостан китапханалары буйлап вертуаль китап күргәҙмәләре ойошторабыҙ, хеҙмәттәренә обзор үткәрәбеҙ. Һирәк осраусы китаптарының ламинад меән ҡапланған тышлыҡтарының моделен халыҡҡа күрһәтеп, эстәлеген һөйләп ҡайтабыҙ. БДУ–ның Сибай филиалында тәүге күргәҙмәбеҙ ғалимдар һәм студенттар араһында бик ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Силәбе ҡалаһының Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт–татар китапханаһы саҡырыуы буйынса ошо уҡ китап күргәҙмәһе 23–24 апрелдә Силәбе халҡына күрһәтелде. Әхмәтзәки Вәлиди тормошона һәм ижадына арналған вертуаль китап күргәҙмәһен туйлау менән бер рәттән, традицион китап күргәҙмәһен дә, Әмир Абдразаҡовтың кинофильмен дә күрһәтеү кисәбеҙҙе тағы ла байыта төштө.
     Өлкә–ара семинарында ҡатнашҡан китапханабыҙҙың башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү бүлеге мөдире Айгөл Буранғоловаға, өлкән китапханасыларҙан миңә һәм Фирҙәүес Таңғатароваға һәм етәксебеҙ – директор урынбаҫары Люция Шәрифйән ҡыҙы Ильясоваға Силәбе башҡорттары Ҡоролтайы исеменән грамота тапшырылды.

Список книг и статей А.–З. Валиди Тоган из фонда Национальной библиотеки имени А.-З. Валиди Республики Башкортостан.

1. Смутное время и участие мусульман в избрании на царство Михаила Федоровича Романова. – Казань, 1913. – (на старотюркском яз.).
2. Лютфи и его «Диван». – Казань, 1914. – (на старотюркском яз.).
3. Восточные рукописи в Ферганской области. – Петроград, 1915. – (на старотюркском яз.).
4. Краткая история тюрков и татар. – Казань, 1917. – (на старотюркском яз.).
5. Краткая история тюрков и татар. – Казань, 1915. – (на старотюркском яз.).
6. Журнал «Аң». – Казань, 1914. – (на старотюркском яз.).
7. Журнал «Шура». – Оренбург, 1913. – (на старотюркском яз.).
8. Журнал «Шура». – Оренбург, 1911. – (на старотюркском яз.).
9. Газета «Йолдыз». – Казань, 1914. – (на старотюркском яз.).
10. Газета «Идель». – Астрахань, 1909. – (на старотюркском яз.).
11. Газета «Вакыт». – Оренбург, 1914. – (на старотюркском яз.).
12. Басмаческое движение в Средней Азии. – Тегеран,1977. – (на перс. яз.).
13. Методология исторических исследований. – Стамбул, 1969. – (на тур. яз.)
14. Журнал “Бозкурт”. – Стамбул, 1969. – (на тур. яз.).
15. Хорезмийский перевод «Мукаддимат ал-адаб». – Стамбул, 1951. – (на тур. яз.).
16. Введение во всеобщую историю тюрков. – Стамбул, 1981. – (на тур. яз.).
17. Семнадцать занесенных песком городов и Садри Максуди-бей. – Стамбул, 1934. –(на тур. яз.).
18. Современный Туркестан и его недавнее прошлое. – Стамбул, 1981. – (на тур. яз.).
19. Коран и тюрки. – Стамбул, 1971. – (на тур. яз.).
20. Записи в письмах Рашид ад-Дина об экономической и культурной жизни Анатолии. – 1955. – (на тур. яз.).
21. Оттиск из материалов, посвященных З.Валидову Тогану. – Стамбул, 1955 . – (на тур. яз.).
22. Ахмет-Заки Валиди. Историческая география Азербайджана. – 1932 (на тур. яз.).
23. Некоторые данные к истории Караханидов. –. 1966. – (на тур. яз.).
24. Ал-Бируни и вращение Земли. – 1954. – (на тур. яз.).
25. О некоторых древних легендах дастана о Кероглу. – 1966. – (на тур. яз.).
26. Термины, обозначающие зарубежных тюрков. – 1942. – (на тур.яз.).
27. Военная кампания Тимура на Украине и Северном Кавказе в 1395 г. – 1958. – (на тур. яз.).
28. Карта Земли тюрков и пояснения к ней. – Стамбул, 1943. – (на тур. яз.).
29. Рукописи, обнаруженные в библиотеке города Коньи. – Стамбул, 1951. – (на англ. яз.).
30. А.З.Валиди Тоган. Положение в Туркестане между 1929 и 1940 гг. – Стамбул, 1940. – (на тур. яз.).
31. Дастан об Огузе. Огузнаме Рашид ад-Дина, перевод и пояснения. – Стамбул, 1972. – (на тур. яз.).
32. Журнал Общества турецкого востоковедения. – Стамбул, 1964. – (на тур.).
33. Чингиз-хан : (1155-1227). – Стамбул, 1970. – (на тур. яз.).
34. Проблема происхождения династий Эфталитов и Бармакидов. – 1964. – (на тур.яз.).
35. Журнал «Мәктәп». – 1913. – №2. – (на старотюркском яз.).
36. Композиция «История монголов» Рашид ад-Дина. // Сентрал Азиатик Джорнал. Гаага-Висбаден. Т.7, №1. – 1962. – (на англ. яз.).
37. Абдурахманов М.. А.З.Валиди: поиск истоков историко-духовного наследия Туркестана. – Ташкент, 2000 (на рус. яз.).
38. Заки Валиди Тоган. Воспоминания. – Москва, 1997. – (на рус. яз.).
39. Башкирское национальное движение 1917-1920гг. и А.Валиди. – Уфа, 1997. – (на рус. яз.).
40. История башкир. А.-З. Валиди. – Анкара, 2003. – (на тур. и баш.яз.).
41. Письма А.-З. Валидова и М.Чокаева. – Москва, 1999 (на рус. яз.).
42. Юлдашбаев А.М. Известный и неизвестный Заки Валиди. – Уфа, 2000. – (на рус. яз.).
43. Макет. А.З. Валиди. – Уфа, 1994.
44. Заки Валиди Тоган. Воспоминания. – Уфа, 1994. – (на рус яз.).
45. А.З. Валиди. Воспоминания. – Уфа, 1996. – (на баш. яз.).
46. Заки Валиди Тоган. Воспоминания. – Уфа, 1998. – (на рус. яз.).
47. Ахметзаки Валиди Тоган. Не сочтите за пророчество. – Уфа, 1998. – (на рус. яз.).
48. Ахметзаки Валиди Тоган. Сочинения. – Уфа, 1996. – (на баш. яз.).
49. Кульшарипов М.М. З. Валидов и образование Башкирской Автономной Советской республики. – Уфа, 1992. – (на рус. яз.).
50. Ахметзаки Валиди Туган. История башкир. История тюрков и татар. – Уфа, 1994. – (на рус. яз.).
51. Ахмет-Заки Валиди Тоган. История башкир. – Уфа, 2005. – (на рус. яз.).
52. Шэжэрэ башкир. – Анкара, 2009. – (на тур. и баш. яз.).
53. Ахмед Заки Валиди Туган 1890-1990. – Уфа, 1990. (на рус. яз.).
54. А.А. Валидов –организатор автономии Башкортостана (1917-1920) : Сб. док. и материалов. – Уфа, 2005. (на рус. яз.).
55. Юлдашбаев А.М. Историк, вошедший в историю. – Уфа, 1992. – (на рус. яз.).
56. Салихов Ахат. Научная деятельность Ахметзаки Валиди в России. – Уфа, 2005. – (на рус. яз.).
57. Бурмистрова Т.Ю. Ахметзаки Валиди Тоган: Жизнь и творчество. – М., 1996. – (на рус. яз..
58. Ишбердина Г.Н. Формирование мировоззрения А.-З. Валидова. – Уфа, 2006. – (на рус. яз.).
59. Хусаинов Г.Б. Ахметзаки Валиди Тоган. – Уфа, 2000. – (на баш. яз.).
60. А.-З. Валиди Тоган, А.Инан, Г.Таган. Служение. – Уфа, 2007. – (на рус. яз.).
61. Тунджер Байкара. Заки Валиди Тоган. – Уфа, 1998. – (на рус. яз.).
62. Газета «Башҡорт». – Оренбург, 1918. – (на старотюркском яз.).

Башҡортостандың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһының
башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү бүлегенең
баш китапханасыһы Миңниса Баһуманова әҙерләне

Готовимся к юбилею

Выставка

Календарь

Навигация

Акция

Әхмәтзәки Вәлидигә арналған китап күргәҙмәһе – Силәбелә

Ресурсы

ВСС

Профессионалам